Yangın Kapılarında Sahte Sertifika Riski

Yangın kapıları, bina güvenliğinin en kritik fakat doğrulanması en zor yapı elemanları arasında yer alıyor. Başka bir üreticiye ait marka, test raporu veya sertifikanın izinsiz kullanılması; belge üzerindeki ürünle teslim edilen kapının farklı olması ya da yangın performansını kanıtlamayan standartların geçerliymiş gibi sunulması, yapı sahipleri ve kullanıcılar açısından ciddi bir güvenlik riski oluşturuyor. Kapı kanadı kapalıyken dolgu malzemesi, takviyeler, fitiller, kilit yuvaları ve diğer iç bileşenler görülmediği için uygunsuzluk çoğu zaman satın alma veya teslim aşamasında fark edilemiyor.

Yangın kapıları ve teknik metal kapı sistemleri üreticisi MKS'ye göre, sertifikanın dosyada bulunması tek başına yeterli değil. Belgenin gerçekliği kadar; belgeyi düzenleyen kuruluş, üretici adı, ürün modeli, kapı ölçüsü, kanat-kasa yapısı, kullanılan donanımlar ve dayanım sınıfının teslim edilen ürünle birebir örtüşmesi gerekiyor. Belgesi doğru, ürünü farklı olan bir kapı da yangın anında beklenen performansı vermeyebilir.

Sertifika var ama doğrulanabilir mi?

MKS Genel Müdürü Yusuf Adnan Botanlıoğlu, sahte veya kapsamı dışında kullanılan belgelerin güvenlik zincirini daha kapı binaya ulaşmadan kırdığını belirterek şu değerlendirmede bulundu: "Piyasada karşılaşılabilen en ciddi risklerden biri, başka bir firmaya ait belge ya da marka üzerinden satış yapılmasıdır. Sertifikadaki üretici ile faturadaki satıcı, teslim edilen ürün ve kapı üzerindeki etiket aynı zincirin parçaları olmalıdır. Sertifika numarası belgeyi düzenleyen kuruluşun kayıtlarından doğrulanmalı; rapordaki model, ölçü, kasa, menteşe, kilit, kapatıcı ve fitil detayları sahadaki kapıyla karşılaştırılmalıdır. Aksi halde dosyada geçerli görünen bir evrak, farklı üretilmiş bir kapıyı güvenli hâle getirmez."

Yangın kapısı tek bir kanattan ibaret değil

EN 16034 kapsamındaki yaklaşım, yangın ve duman kontrol kapılarını; bina donanımları, çerçeve, görüş paneli ve contalar gibi bileşenleriyle birlikte ele alıyor. EN 1634-1 ise kapı ve kepenk takımlarının yangına dayanım test yöntemini tanımlıyor. Bu nedenle yalnızca sac kalınlığı, kullanılan dolgunun adı veya tek bir aksesuarın belgesi, kapının tamamının yangın performansını kanıtlamıyor. Test edilen numuneden farklı dolgu, menteşe, kilit, kapatıcı, cam, conta, ölçü ya da montaj detayı kullanılması performansı değiştirebiliyor.

Kapının dış yüzeyi düzgün ve sağlam görünse bile, içerideki malzeme kalınlığı, takviye düzeni ve yangında genleşen fitillerin sürekliliği çıplak gözle kontrol edilemiyor. MKS, özellikle proje teslimlerinde numune ve üretim kayıtlarının izlenebilir tutulmasını; ürün etiketi, sevk evrakı, test raporu, sınıflandırma belgesi ve montaj talimatının tek dosyada eşleştirilmesini öneriyor.

İlgisiz standartlar güvenlik kanıtı sayılmaz

Yangına dayanım beyanında test yöntemi, sınıflandırma ve ürün standardı birbirinin yerine kullanılamıyor. EN 1634-1 bir yangına dayanım test yöntemi, EN 13501-2 test sonuçlarının sınıflandırılmasına ilişkin standart, EN 16034 ise yangına dayanım ve duman kontrol özellikli kapı takımlarına yönelik ürün standardıdır. Kalite yönetim sistemi belgesi, genel malzeme sertifikası veya yangın performansıyla ilgisi olmayan bir standardın numarası, kapının belirli bir süre yangına dayanacağını tek başına göstermez. Satın alma ve kabul süreçlerinde standardın adı kadar kapsamı da okunmalı; belgede belirtilen ürün ailesi ile sahaya gelen kapının aynı olduğu doğrulanmalıdır.

30 dakikalık kapı yaklaşık 15 dakikada başarısız oldu

Uluslararası denetimler, kâğıt üzerindeki beyanla gerçek performans arasındaki farkın sonuçlarını somut biçimde gösteriyor. Birleşik Krallık hükümetinin 16 Mayıs 2018 tarihli resmî açıklamasına göre, 30 dakika yangına dayanacak şekilde tasarlanan Grenfell Tower'daki bir kapı, polis tarafından yaptırılan testte yaklaşık 15 dakika sonra başarısız oldu. Açıklamada ilgili kapıların 30 dakikalık dayanımı tutarlı biçimde karşılamadığı belirtildi ve daha geniş pazar için ek test süreci başlatıldı. MKS'ye göre bu örnek, yalnızca süre ibaresine veya ürün etiketine güvenmek yerine test kanıtı ile teslim edilen kapının eşleştirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Yusuf Adnan Botanlıoğlu, satın alma kararlarında fiyatın önüne doğrulanabilirliğin konulması gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi: "İşverenler, proje yöneticileri ve denetçiler belgenin bir kopyasını görmekle yetinmemeli. Belgeyi düzenleyen kuruluşun yetkisi, sertifika numarasının geçerliliği, üretim yeri, model kapsamı ve ürün üzerindeki izlenebilir etiket kontrol edilmeli. Kapı teslim alındıktan sonra da yetkisiz tadilat yapılmamalı; montaj ve periyodik bakım kayıtları korunmalı. Çünkü kapının içi görünmez, fakat yangın anında içeride yapılan her doğru ya da yanlış tercih görünür hâle gelir."