Türkiye dünyada en çok uluslararası öğrenciye sahip 8. ülke

İLKE Vakfı'nın araştırmasına göre uluslararası öğrencilerin genel memnuniyeti olumlu seviyede, ancak her 10 öğrenciden 6'sı eğitimini yarıda bırakıp ülkesine dönmeyi düşündüğü anlar yaşadığını söylüyor. Geri dönme isteğinin başlıca nedeni ekonomik yetersizlikler.

İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı bünyesindeki Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi (TODAM), "Türkiye'de Uluslararası Öğrencilerin Eğitim ve Yaşam Deneyimleri" başlıklı araştırma raporunu yayımladı. Doç. Dr. Elyesa Koytak ve Enes Koru tarafından hazırlanan rapor, Uluslararası Öğrenci Dernekleri Federasyonu (UDEF) iş birliğiyle 551 uluslararası öğrenciyle yapılan anket çalışmasına dayanıyor. Araştırma, öğrencilerin Türkiye'yi tercih nedenlerinden yaşam koşullarına, üniversite deneyimlerinden gelecek planlarına kadar geniş bir alanı kapsıyor.

Türkiye'de 198 ülkeden 337 bin uluslararası öğrenci var: 10 yılda 7 kat artış
YÖK'ün 2024-2025 verilerine göre Türkiye'deki uluslararası öğrenci sayısı 337 bin 119'a ulaştı. Bundan 10 yıl önce 70 bin olan bu sayı yaklaşık 7 kat arttı. 198 farklı ülkeden öğrencinin eğitim gördüğü Türkiye, dünyada en çok uluslararası öğrenciye sahip 8. ülke konumunda. Uluslararası öğrenciler, toplam yükseköğretim öğrencilerinin %7,7'sini oluşturuyor. Başka bir deyişle Türkiye'de her 13 üniversite öğrencisinden biri yabancı uyruklu. Suriye dışında en çok öğrenci Azerbaycan, Türkmenistan, İran ve Kazakistan'dan geliyor.

Öğrencilerin yarısı Türkiye'yi dini yakınlık, yarıya yakını eğitim kalitesi için tercih ediyor
Araştırmaya göre öğrencilerin Türkiye'yi tercih etmesinde iki temel neden öne çıkıyor: Katılımcıların %50,5'i dini yakınlığı, %46,6'sı eğitim kalitesini ana tercih nedeni olarak belirtiyor. Bu tablo, Türkiye'nin uluslararası öğrenciler nezdinde hem kültürel bir aidiyet alanı hem de akademik bir merkez olarak görüldüğünü gösteriyor. Tercih nedenleri bölgeye göre farklılaşıyor: Sahraaltı Afrika ve Güney Asya'dan gelen öğrenciler için Türkiye Bursları ve maddi destekler belirleyici olurken, Orta Asya ve Kafkasya kökenli öğrenciler kültürel yakınlığı en güçlü gerekçe olarak ifade ediyor.

Her 10 öğrenciden 6'sı eğitimini yarıda bırakıp dönmeyi düşündü
Raporun dikkat çekici bulgularından biri geriye dönme eğilimi. Öğrencilerin %61,5'i eğitimini yarıda bırakıp ülkesine dönmeyi düşündüğü anlar yaşadığını belirtiyor. Bu eğilim gerçekleşmiş bir eylemden çok öğrencilerin zihninde yer eden güçlü bir düşünceyi yansıtıyor. Geri dönmeyi düşünenlerin %56,1'i ana neden olarak ekonomik yetersizlikleri, %28,3'ü ikamet izin süreçlerindeki zorlukları gösteriyor. Ayrımcılık deneyimi ve barınma sorunları da bu eğilimi besleyen kritik faktörler arasında.

Mezuniyet sonrası planlar da benzer bir tabloya işaret ediyor. Öğrencilerin yaklaşık %30'u Türkiye'de lisansüstü eğitime devam etmeyi, %24,8'i çalışma hayatına girmeyi hedefliyor. Ancak eğitim veya çalışma amacıyla üçüncü bir ülkeye gitmeyi planlayanların oranı %62'ye ulaşıyor. Rapor bu durumu, Türkiye'nin uluslararası yetenekleri elde tutma noktasında küresel bir rekabetle karşı karşıya olduğu şeklinde yorumluyor.

Çalışan uluslararası öğrenci ayda yaklaşık 13 bin TL harcıyor, çalışmayan 9 bin TL ile geçiniyor
Öğrencilerin %5,1'i tam zamanlı, %27'si yarı zamanlı çalışıyor. Çalışan öğrencilerin barınma dışı aylık harcama ortalaması 12 bin 869 TL iken çalışmayanlarda bu tutar 9 bin 141 TL'de kalıyor. Burs alan ve almayan öğrenciler arasında anlamlı bir harcama farkı bulunmaması, bursların temel ihtiyaçları karşılayan bir araç işlevi gördüğünü ortaya koyuyor.

Barınma, öğrencilerin en yoğun sorun yaşadığı alan. Öğrenciler barınma ihtiyacını büyük oranda piyasa koşullarında karşılıyor: En yaygın tercih %35,8 ile arkadaşlarla kiralık evde kalmak, bunu %32,3 ile özel yurtlar izliyor. Devlet yurtlarında kalan öğrencilerin oranı yalnızca %13,4.

Dil ve soydaşlık bağı fark yaratıyor: Orta Asya kökenli öğrenciler ayrımcılığı en az yaşayan grup
Araştırmaya katılan öğrencilerin %59,6'sı Türkiye'de yaşadığı süre boyunca ayrımcılığa maruz kaldığını ifade ediyor. Ayrımcılık türleri arasında göçmen karşıtlığı ilk sırada yer alıyor. Ancak bu deneyim bölgeye göre belirgin şekilde farklılaşıyor: Ortadoğu kökenli öğrenciler ayrımcılığı en yoğun hisseden grup iken, Orta Asya ve Kafkasya kökenli öğrenciler dil ve soydaşlık bağı sayesinde bu durumu en az yaşayan kesim. Aynı grup, genel sorun ortalamasında da en düşük puana sahip.

Rapor, olumlu bulgulara da yer veriyor. Öğrencilerin %53,5'i Türkiye'deki yaşam koşullarını kendi ülkesinden daha iyi buluyor. 2024'te başlayan ikamet belgelerinin üniversitelere teslimi uygulamasını katılımcıların %54,1'i başarılı veya çok başarılı olarak değerlendiriyor. Üniversitelerden genel memnuniyet ise 5 üzerinden 3,26 puanla orta seviyenin üzerinde seyrediyor; kütüphane ve kampüs imkanları en yüksek, staj ve kariyer imkanları en düşük memnuniyet puanını alıyor.

Rapor, ilke.org.tr adresinden erişime açık.