Elektronik Sigarada Görünmeyen Tehlike: Soluduğunuz Sadece Buhar Değil

Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Özkan Demirhan, elektronik sigaralardan çıkan aerosolün ağır metaller, ultra ince partiküller ve kanserojen kimyasallar içerdiğini belirterek, "Elektronik sigara sigaranın güvenli alternatifi değil, farklı mekanizmalarla zarar veren ayrı bir sağlık tehdididir" dedi. Elektronik sigaraların geleneksel sigaraya göre daha güvenli olduğu yönündeki algının gerçeği yansıtmadığını belirten Demirhan, son yıllarda yayımlanan bilimsel çalışmaların elektronik sigaranın akciğerlerden kalp-damar sistemine kadar birçok organda ciddi sağlık sorunlarına yol açabildiğini ortaya koyduğunu söyledi.

Elektronik sigaraların "zararı azaltılmış ürün" olarak pazarlanmasının toplumda yanlış bir güven duygusu oluşturduğunu ifade eden Prof. Dr. Demirhan, özellikle gençlerin bu nedenle nikotin bağımlılığına daha kolay sürüklendiğini vurguladı.

"Elektronik sigaradan çıkan şey sadece su buharı değildir. Solunan madde; ultra ince partiküller, nikotin, aroma kimyasalları, uçucu organik bileşikler ve ağır metaller içeren bir aerosoldür. Bu nedenle elektronik sigaraları masum bir ürün olarak değerlendirmek mümkün değildir." dedi.

"AKCİĞERLERDE GERİ DÖNÜŞÜ OLMAYAN HASARLARA NEDEN OLABİLİYOR"

Elektronik sigara likitlerinde bulunan propilen glikol ve bitkisel gliserinin yüksek sıcaklıklarda parçalanarak formaldehit gibi zararlı maddelere dönüşebildiğini belirten Prof. Dr. Demirhan, özellikle aroma verici kimyasalların ciddi risk oluşturduğunu söyledi.

"Çeşitli aromalarda kullanılan diasetil gibi maddeler, küçük hava yollarında kalıcı hasara yol açabilen bronşiolitis obliterans yani halk arasında bilinen adıyla 'popcorn lung' riskini artırabiliyor. Ayrıca 2019 yılında tanımlanan EVALI sendromu, elektronik sigara kullanımına bağlı gelişen akut akciğer hasarının ne kadar ciddi boyutlara ulaşabileceğini gösterdi."

"KALP VE DAMAR SİSTEMİNİ DE OLUMSUZ ETKİLİYOR"

Elektronik sigaranın yalnızca akciğerleri değil, kalp ve damar sistemini de doğrudan etkilediğini belirten Demirhan, buharın damarların iç yüzeyini döşeyen endotel hücrelerinde hasara yol açabildiğini ifade etti.

Demirhan, "Nikotin adrenalin salınımını artırarak kalp hızını ve tansiyonu yükseltiyor. Uzun süreli kullanım damar sertliği gelişimini hızlandırabiliyor ve kalp krizi riskini artırabiliyor. Elektronik sigara bu açıdan sanıldığı kadar güvenli değildir." dedi.

GENÇLER İÇİN RİSK DAHA BÜYÜK

Çoğu elektronik sigara likitinin oldukça yüksek miktarda nikotin içerdiğine dikkat çeken Prof. Dr. Demirhan, özellikle beyin gelişiminin sürdüğü genç yaşlarda kullanımın ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

"İnsan beyni yaklaşık 25 yaşına kadar gelişimini sürdürmektedir. Bu süreçte nikotine maruz kalınması dikkat, öğrenme, hafıza ve duygu durum düzenlenmesi üzerinde kalıcı olumsuz etkiler oluşturabilir. Ayrıca yüksek nikotin düzeyi çok güçlü bir bağımlılık geliştirerek kişinin tütün ürünlerinden tamamen uzaklaşmasını zorlaştırır." Dedi.

AĞIR METALLER AKCİĞER DOKUSUNDA BİRİKEBİLİYOR

Elektronik sigara cihazlarının ısınması sırasında nikel, kurşun ve kalay gibi ağır metallerin aerosole karışabildiğini belirten Demirhan, bu partiküllerin akciğerlerin en derin bölgelerine ulaşabildiğini söyledi.

Demirhan, "Bu metaller zaman içinde hücresel hasara ve kronik iltihaplanmaya zemin hazırlayabiliyor. Uzun dönem etkileri araştırılmaya devam ediyor ancak mevcut bilimsel veriler güvenli olduklarını göstermiyor." Şeklinde konuştu.

ELEKTRONİK SİGARA, NORMAL SİGARADAN DAHA MI GÜVENLİ?

Geleneksel sigaranın tütünün yanması sonucu 7 binden fazla kimyasal madde oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Demirhan, elektronik sigarada yanma yerine sıvının ısıtıldığını ancak bunun zararsız olduğu anlamına gelmediğini söyledi.

Prof. Demirhan, "Geleneksel sigarada katran ve karbonmonoksit daha belirgindir. Elektronik sigarada ise ağır metaller, formaldehit, aroma kimyasalları ve yüksek doz nikotin ön plana çıkmaktadır. Her iki ürün de farklı mekanizmalarla ciddi sağlık riskleri oluşturur. Bu nedenle elektronik sigara, güvenli bir alternatif olarak değerlendirilmemelidir." Şeklinde bilgi verdi.

UZUN SÜRELİ KULLANIM KRONİK HASTALIK RİSKİNİ ARTIRIYOR

Elektronik sigaranın uzun dönem etkilerine yönelik araştırmaların devam ettiğini belirten Prof. Dr. Demirhan, bugüne kadar elde edilen verilerin kronik kullanımın önemli sağlık sorunları oluşturabileceğini gösterdiğini söyleyerek, "Uzun süreli kullanım akciğerlerde kronik iltihaplanmaya neden olabilir. KOAH ve astım belirtilerini artırabilir. Kalp ve damar sisteminde damar sertliği gelişimini hızlandırabilir. Ağız kuruluğu, diş eti hastalıkları ve diş çürükleri riskini yükseltebilir. Ayrıca nikotin bağımlılığı nedeniyle psikolojik ve nörolojik etkiler de görülebilir." İfadelerini kullandı.

ELEKTRONİK SİGARAYI BIRAKINCA VÜCUT TOPARLANMAYA BAŞLIYOR

Elektronik sigaranın bırakılmasıyla birlikte vücudun hızla iyileşme sürecine girdiğini ifade eden Prof. Dr. Demirhan, ilk değişikliklerin saatler içerisinde başladığını söyledi.

"Nikotin etkisinin ortadan kalkmasıyla kalp hızı ve tansiyon normale yaklaşmaya başlar. Takip eden haftalarda akciğerlerin kendini temizleme mekanizması yeniden çalışır, nefes darlığı azalır ve enfeksiyonlara karşı direnç artar. Uzun vadede damar sağlığı düzelmeye başlar, hücresel stres azalır ve genel yaşam kalitesi belirgin şekilde yükselir."

PASİF İÇİCİLİK VE ÇEVRE İÇİN DE RİSK OLUŞTURUYOR

Elektronik sigaranın yalnızca kullanıcıyı değil çevresindeki insanları da etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Demirhan, kapalı alanlarda kullanımın pasif maruziyet oluşturduğunu söyledi.

"Havaya yayılan aerosol içinde nikotin, ultra ince partiküller ve çeşitli kimyasallar bulunuyor. Bu maddeler yüzeylere tutunarak üçüncü el maruziyete neden olabiliyor. Astım ve alerjik hastalığı bulunan kişilerde öksürük ve nefes darlığını tetikleyebiliyor."

Tek kullanımlık elektronik sigaraların ciddi çevre kirliliğine de neden olduğunu belirten Demirhan, lityum iyon piller ile plastik kartuşların doğada uzun yıllar kaldığını, atık nikotinli sıvıların ise çevre ve su kaynakları açısından önemli risk oluşturduğunu ifade etti.

"EN GÜVENLİ SEÇENEK HİÇ BAŞLAMAMAK"

Elektronik sigaraların sigarayı bırakmak isteyen kişiler için güvenli bir yöntem olarak görülmemesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Özkan Demirhan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bilimsel veriler, elektronik sigaranın da bağımlılık yapan ve çok sayıda sağlık riski taşıyan bir ürün olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Sigara içmeyen bireylerin elektronik sigaraya başlamaması, kullananların ise profesyonel destek alarak hem elektronik sigarayı hem de tüm tütün ve nikotin ürünlerini bırakmaları sağlık açısından en doğru yaklaşımdır."